{"id":163,"date":"2022-03-25T21:17:05","date_gmt":"2022-03-25T20:17:05","guid":{"rendered":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163"},"modified":"2022-03-26T16:43:53","modified_gmt":"2022-03-26T15:43:53","slug":"o-obrotach-cial-niebieskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163","title":{"rendered":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Kiedy w 1543 roku ukaza\u0142o si\u0119 dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, <\/em>dobrze znany \u015bwiat warto\u015bci budowanych na dotychczasowym porz\u0105dku my\u015bli teocentrycznej zadr\u017ca\u0142 w posadach. Wraz z og\u0142oszeniem nowego pogl\u0105du naukowego, zwanego heliocentrycznym, kt\u00f3ry jak potocznie m\u00f3wimy ruszy\u0142 ziemi\u0119 a zatrzyma\u0142 s\u0142o\u0144ce, konieczne by\u0142o podj\u0119cie na nowo refleksji nad rol\u0105 i miejscem cz\u0142owieka we wszech\u015bwiecie. Kopernik dokona\u0142 przewrotu, kt\u00f3ry spowodowa\u0142, \u017ce homo religiosus, maj\u0105cy by\u0107 koron\u0105 stworzenia, trafi\u0142 na podrz\u0119dn\u0105 planet\u0119, wcale nie najwa\u017cniejsz\u0105 i nie najwi\u0119ksz\u0105 w uk\u0142adzie planetarnym. To nowe spojrzenie bez w\u0105tpienia burzy\u0142o dobrze znany i umocowany naukowo i teologicznie porz\u0105dek warto\u015bci, powoduj\u0105c zapewne nie jeden kryzys wiary. Dlatego og\u0142oszenie rewolucji kopernika\u0144skiej budzi\u0142o du\u017cy op\u00f3r zar\u00f3wno naukowc\u00f3w, jak i teolog\u00f3w. Dla tych ostatnich by\u0142a to szczeg\u00f3lnie trudna kwestia. Sam Kopernik zwleka\u0142 wiele lat z og\u0142oszeniem swojego odkrycia, poniewa\u017c spodziewa\u0142 si\u0119 zamieszania, kt\u00f3re ono przyniesie.<\/p>\n\n\n\n

Przenie\u015bmy si\u0119 teraz do roku 2018 w jeden z grudniowych mro\u017anych wieczor\u00f3w. Wraca\u0142em z wieczornej adoracji poprzedzonej modlitw\u0105 brewiarzow\u0105 ko\u0144cz\u0105c\u0105 dzie\u0144, zwan\u0105 komplet\u0105. Niebo nad eremem tego wieczoru by\u0142o niezwykle przejrzyste, gwiazdy skrzy\u0142y si\u0119 w ca\u0142ej swej okaza\u0142o\u015bci, a ksi\u0119\u017cyc, prawie \u017ce w ca\u0142o\u015bci odkryty, zdawa\u0142 si\u0119 kr\u00f3lowa\u0107 nad ca\u0142ym firmamentem. Urzek\u0142 mnie ten widok, wi\u0119c zatrzyma\u0142em si\u0119 przed wej\u015bciem do domu kontemplacji, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142a si\u0119 moja cela, aby przez chwil\u0119 si\u0119 nim nasyci\u0107. Patrzy\u0142em w niebo pe\u0142ne gwiazd i pojawi\u0142o si\u0119 we mnie pytanie: <Panie, kim jestem wobec tej pot\u0119gi wszech\u015bwiata? Jakie jest w nim moje znaczenie i sens \u017cycia?>. W pierwszym odruchu przygniot\u0142y mnie te my\u015bli. Oto sta\u0142em niczym py\u0142ek wobec ogromu kosmosu i niezwyk\u0142ych tajemnic, skrytych przede mn\u0105 niewyobra\u017caln\u0105 liczb\u0105 lat \u015bwietlnych. Tak niespodziewane dotkni\u0119cie tej prawdy sprawi\u0142o, \u017ce niczym ba\u0144ka mydlana prysn\u0119\u0142a niezwyk\u0142a atmosfera, w jak\u0105 wprawi\u0142 mnie widok rozgwie\u017cd\u017conego nieba. W jej miejscu zago\u015bci\u0142 dziwny niepok\u00f3j. Na szcz\u0119\u015bcie wraz z nim nawiedzi\u0142a mnie my\u015bl, \u017ce by\u0107 mo\u017ce ca\u0142y wszech\u015bwiat, ze wszystkim co w sobie zawiera, z ka\u017cd\u0105 jego cz\u0119\u015bci\u0105 i ka\u017cd\u0105 osobliwo\u015bci\u0105, kt\u00f3re nie mieszcz\u0105 si\u0119 w g\u0142owach najwybitniejszych naukowc\u00f3w i astronom\u00f3w, istnieje dla mnie po to, aby m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107. Spytasz: jak to mo\u017cliwe? Zanim odpowiem na to pytanie, pozw\u00f3l, Drogi Czytelniku, \u017ce przypomn\u0119 o prawdzie, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna do dalszej naszej refleksji.<\/p>\n\n\n\n

Tajemnica Boga<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 bardzo liczne fragmenty m\u00f3wi\u0105ce o wszechmocy Boga, kt\u00f3ra przejawia si\u0119 w ka\u017cdym Jego dzia\u0142aniu. Jest to moc ukazuj\u0105ca si\u0119 najcz\u0119\u015bciej zupe\u0142nie inaczej ni\u017c by\u015bmy si\u0119 spodziewali. Przedstawiaj\u0105 one prawd\u0119 o tym, \u017ce nie jeste\u015bmy zdolni w pe\u0142ni zrozumie\u0107 skutk\u00f3w i przejaw\u00f3w Bo\u017cego dzia\u0142ania, gdy\u017c brak nam perspektywy pozwalaj\u0105cej odczyta\u0107 w pe\u0142ni Bo\u017ce plany. Izajasz ujmuje to w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: \u201eBo moje my\u015bli nie s\u0105 waszymi my\u015blami, a wasze drogi nie s\u0105 moimi drogami \u2013 wyrocznia Pana. Bo jak niebo g\u00f3ruje nad ziemi\u0105, tak drogi moje g\u00f3ruj\u0105 nad waszymi, a moje my\u015bli nad waszymi my\u015blami\u201d (Iz 55, 8n). Za\u015b Aposto\u0142 Narod\u00f3w w swoim li\u015bcie do Rzymian pisze: \u201eO g\u0142\u0119boko\u015bci bogactw, m\u0105dro\u015bci i poznania Boga! Jak niezbadane s\u0105 Jego wyroki i nie do wy\u015bledzenia Jego drogi. Kto bowiem pozna\u0142 my\u015bl Pana, albo kto sta\u0142 si\u0119 Jego doradc\u0105, albo kto da\u0142 Mu co\u015b najpierw, aby otrzyma\u0107 co\u015b w zamian. Poniewa\u017c z Niego i przez Niego. I dla Niego jest wszystko. Jemu chwa\u0142a na wieki!\u201d (Rz 11, 33-36). Niezwykle barwnie ukazuje t\u0119 prawd\u0119 r\u00f3wnie\u017c ksi\u0119ga Hioba. Przedstawia ona dialog, pomi\u0119dzy jej g\u0142\u00f3wnym bohaterem a jego przyjaci\u00f3\u0142mi, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105c nieporadnie pocieszy\u0107 zn\u0119kanego \u201eniesprawiedliwym losem\u201d Hioba, ukazuj\u0105 uproszczony i nieprawdziwy obraz logiki Bo\u017cego dzia\u0142ania. Wreszcie po d\u0142ugiej wymianie zda\u0144, prezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne \u015bwiatopogl\u0105dy, wypowiada si\u0119 sam B\u00f3g (Hi 38-42). W tej pi\u0119knej autoprezentacji, przedstawia swoje dzia\u0142anie jako tajemnicze i niezrozumia\u0142e dla cz\u0142owieka. Dlatego skruszony Hiob, staj\u0105c wobec tego \u015bwiadectwa Wszechmocnego, m\u00f3wi: \u201eWiem, \u017ce Ty wszystko mo\u017cesz, i cokolwiek zamierzysz, nie b\u0119dzie dla Ciebie niemo\u017cliwe. Kt\u00f3\u017c, nie maj\u0105c wiedzy, o\u015bmieli si\u0119 podwa\u017ca\u0107 plan Bo\u017cy? Dlatego m\u00f3wi\u0142em, \u017ce nie pojmuj\u0119. To dla mnie zbyt cudowne! Ja nic nie rozumiem\u201d (Hi 42, 2n). Konieczn\u0105 dla naszego dalszego rozwa\u017cania jest zgoda na to, aby za Hiobem by\u0107 gotowym powt\u00f3rzy\u0107, wobec tajemnicy wyrok\u00f3w Bo\u017cych, t\u0119 prawd\u0119: \u201eJa nic nie rozumiem!\u201d. Jak\u017ce cz\u0119sto zapominaj\u0105c o tym, pr\u00f3bujemy \u0142apa\u0107 Pana Boga za nogi, interpretuj\u0105c pewne fakty, zar\u00f3wno naukowe, jak i te z osobistego do\u015bwiadczenia, przypisuj\u0105c im zbyt uproszczon\u0105 i nieprawdziw\u0105 logik\u0119 Bo\u017cego dzia\u0142ania. Mo\u017cemy pope\u0142nia\u0107 kardynalny b\u0142\u0105d, antropomorfizuj\u0105c Boga w Jego sposobie wyra\u017cania si\u0119 we wszech\u015bwiecie i prawach, kt\u00f3re w nim ustanowi\u0142. Chc\u0105c podporz\u0105dkowa\u0107 niejako Bo\u017ce wyroki w\u0142asnym wyobra\u017ceniom, mo\u017cemy nie\u015bwiadomie stawa\u0107 si\u0119 przedstawicielami \u201eteologii spekulatywnej\u201d, kt\u00f3ra nazbyt cz\u0119sto pr\u00f3buje udowadnia\u0107, \u017ce zna Boga, a przez to ma prawo do interpretacji skutk\u00f3w Jego dzia\u0142ania. O wiele w\u0142a\u015bciwsza wydaje si\u0119 tutaj postawa, w kt\u00f3rej gotowi b\u0119dziemy zgodzi\u0107 si\u0119 na to, \u017ce o Bogu bardzo niewiele jeste\u015bmy w stanie powiedzie\u0107 sami z siebie, poza tym, co On nam objawi\u0142. Postawa, w kt\u00f3rej nie b\u0119dziemy pr\u00f3bowali przekracza\u0107 granicy Tajemnicy, wpisuj\u0105c Go we w\u0142asne wyobra\u017cenia. Trzeba nam zatem zgodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie w pe\u0142ni zrozumie\u0107 z\u0142o\u017cono\u015bci Bo\u017cych zamys\u0142\u00f3w i rodz\u0105cych si\u0119 z nich skutk\u00f3w. Przyj\u0119cie tej prawdy jest trudne, bo wymaga pokory i postawy ufno\u015bci. T\u0119 my\u015bl chcia\u0142bym, aby\u015bmy odnie\u015bli zar\u00f3wno do refleksji, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a nasze rozwa\u017canie, dotycz\u0105cej kosmosu, jak i tego co stanowi nasz \u015bwiat, nasz osobisty mikrokosmos, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnego rodzaju odniesie\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 dla nas warunkuj\u0105ce i kszta\u0142tuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Tajemnica stworzenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119taj\u0105c o tej prawdzie, powr\u00f3\u0107my do rozwa\u017ca\u0144 sprzed domu kontemplacji i pytania, kt\u00f3re zrodzi\u0142a tak niespodziewanie przychodz\u0105ca my\u015bl: \u201eA gdyby tak za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce ca\u0142y kosmos z jego najdalszymi tworami, dok\u0105d nigdy nie b\u0119dzie w stanie si\u0119gn\u0105\u0107 oko ludzkie, powsta\u0142 po to, aby stworzy\u0107 okoliczno\u015bci umo\u017cliwiaj\u0105ce zaistnienie \u017cycia na ziemi?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jaki\u015b czas temu spotka\u0142em si\u0119 z opini\u0105, \u017ce \u017cycie, kt\u00f3re mamy w obecnym kszta\u0142cie na naszej planecie, jest spowodowane niewyobra\u017calnym splotem r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, zsynchronizowanych w czasie i przestrzeni. Potwierdzaj\u0105 t\u0119 tez\u0119 niekt\u00f3re wyniki bada\u0144 naukowych, pokazuj\u0105ce jak g\u0142\u0119boko jeste\u015bmy wro\u015bni\u0119ci w otaczaj\u0105cy nas wszech\u015bwiat. Jako przyk\u0142ad mo\u017cna tutaj przytoczy\u0107 wp\u0142yw ksi\u0119\u017cyca na przyp\u0142ywy ocean\u00f3w, kt\u00f3ry naukowo pozostaje nadal niewyt\u0142umaczalny. Inn\u0105 ilustracj\u0105 tych obserwacji jest zjawisko promieniowania kosmicznego, kt\u00f3re nie zatrzymywane przez atmosfer\u0119 zabi\u0142oby wszelkie \u017cycie na ziemi. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce pewna jego cz\u0119\u015b\u0107 zostaje przepuszczona przez warstw\u0119 ochronn\u0105, stanowi\u0105c jeden ze sk\u0142adnik\u00f3w \u017cyciodajnych proces\u00f3w, kt\u00f3re zachodz\u0105 na ziemi. Tych przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna by\u0142oby zapewne przytacza\u0107 coraz to wi\u0119cej, w ka\u017cdym z nich dotykaj\u0105c tej niezwyk\u0142ej tajemnicy stworzenia. Czy zatem za\u0142o\u017cenie, \u017ce wszystkie procesy jakie zasz\u0142y i zachodz\u0105 we wszech\u015bwiecie, w niepoj\u0119ty dla nas spos\u00f3b warunkuj\u0105 istnienie Ziemi i \u017cycia na niej w znanej nam formie, jest zupe\u0142nie bezzasadne? A nawet wi\u0119cej: czy nie mo\u017cna wypowiedzie\u0107 do\u015b\u0107 \u015bmia\u0142ej tezy, \u017ce zaistnia\u0142y one tylko po to, aby mog\u0142o powsta\u0107 \u017cycie na tej jednej spo\u015br\u00f3d niezliczonej liczby planet, znajduj\u0105cej si\u0119 gdzie\u015b na skraju galaktyki, b\u0119d\u0105cej cz\u0119\u015bci\u0105 ca\u0142kiem przeci\u0119tnego uk\u0142adu gwiezdnego, ale b\u0119d\u0105cej jednocze\u015bnie dok\u0142adnie w tym miejscu wszech\u015bwiata, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142o splot tej niewyobra\u017calnej liczby czynnik\u00f3w, kszta\u0142tuj\u0105cych jej dzisiejszy obraz? Je\u015bli ta hipoteza wydaje si\u0119 zbyt \u015bmia\u0142a, zobaczmy, \u017ce logik\u0119 podobnego dzia\u0142ania stw\u00f3rczego mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. Wystarczy pochyli\u0107 si\u0119 nad b\u0119d\u0105cymi wok\u00f3\u0142 nas ekosystemami, aby zobaczy\u0107 niezwyk\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 zachodz\u0105cych tam proces\u00f3w. Czasem brak wydawa\u0142oby si\u0119 nie maj\u0105cego wi\u0119kszego znaczenia czynnika, mo\u017ce decydowa\u0107 o istnieniu ca\u0142ego systemu. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tutaj informacja o pszczo\u0142ach, kt\u00f3rych wygini\u0119cie mog\u0142oby doprowadzi\u0107, wed\u0142ug niekt\u00f3rych badaczy, do zag\u0142ady ca\u0142ej ludzko\u015bci i to w bardzo kr\u00f3tkim czasie. Ten ogrom uwarunkowa\u0144 jaki nas otacza mo\u017ce nas oszo\u0142omi\u0107. Ale i w nas samych, w wymiarze naszej biologii, mo\u017cemy zobaczy\u0107 niezwyk\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b poj\u0105\u0107. Cho\u0107by w dziedzinie gen\u00f3w, kt\u00f3rych roli w wi\u0119kszo\u015bci nie potrafimy zrozumie\u0107. Co wi\u0119cej, na dzisiejszy stan wiedzy, wiele z nich wydaje si\u0119 by\u0107 niepotrzebna. Ot, taka rozrzutno\u015b\u0107 Stw\u00f3rcy. Dobrym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tutaj wiedza na temat ludzkiego m\u00f3zgu, kt\u00f3ry zaledwie w kilku procentach wykorzystuje swoje mo\u017cliwo\u015bci. Czy\u017c takie spojrzenie nie uk\u0142ada si\u0119 w pewn\u0105 logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, odkrywaj\u0105c w ka\u017cdym ze stworze\u0144 \u015blady dzia\u0142ania Boga? Pozostaj\u0105 one dla nas tajemnic\u0105, gdy\u017c skrywaj\u0105 Bo\u017cy geniusz.<\/p>\n\n\n\n

Tajemnica cz\u0142owieka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Takie uj\u0119cie tematu pozwala nam te\u017c spojrze\u0107 z wi\u0119kszym zrozumieniem na problem, przed jakim stan\u0119li przeciwnicy teorii heliocentrycznej. Problem, kt\u00f3ry swe \u017ar\u00f3d\u0142o mia\u0142 w niew\u0142a\u015bciwym definiowaniu cz\u0142owieka, jego relacji do Boga i stworzonego przez Niego \u015bwiata, oraz miejsca, jakie cz\u0142owiek w nim otrzyma\u0142. Pomimo up\u0142ywu stuleci, te zagadnienia pozostaj\u0105 wci\u0105\u017c obecne, w wyznawanych \u015bwiatopogl\u0105dach czy postawach, co spr\u00f3buj\u0119 za chwil\u0119 pokaza\u0107. Brak w\u0142a\u015bciwej perspektywy w rozumieniu dzia\u0142ania Boga, kt\u00f3re wymyka si\u0119 naszym ludzkim poj\u0119ciom i zgoda na taki spos\u00f3b kszta\u0142towania rzeczywisto\u015bci sprawiaj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek, broni\u0105c swojej wyj\u0105tkowo\u015bci, b\u0119dzie chcia\u0142 siebie stawia\u0107 w centrum. Widz\u0105c w sobie \u201ekoron\u0119 stworzenia\u201d cz\u0142owiek mo\u017ce przypisywa\u0107 sobie wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119 i miejsce we wszech\u015bwiecie. D\u0105\u017c\u0105c do tego b\u0119dzie chcia\u0142 siebie samookre\u015bli\u0107. Propozycja Kopernika uderza\u0142a w ten spos\u00f3b my\u015blenia, burz\u0105c pogl\u0105d, kt\u00f3ry usi\u0142owa\u0142 t\u0142umaczy\u0107 konstrukcje \u015bwiata i miejsce cz\u0142owieka, przyjmuj\u0105c tylko wybrane przes\u0142anki teologiczne. Mia\u0142y one s\u0142u\u017cy\u0107 do poparcia w\u0142asnej wizji rzeczywisto\u015bci, pozwalaj\u0105c w ten spos\u00f3b zachowa\u0107 okre\u015blon\u0105 przez siebie samego to\u017csamo\u015b\u0107. Oto cz\u0142owiek, najwa\u017cniejszy ze stworzenia! Wed\u0142ug tego spojrzenia: on i jego \u015bwiat powinien zajmowa\u0107 centralne miejsce. Wszystko, b\u0119d\u0105c mu poddane, winno s\u0142u\u017cy\u0107 jego woli. Z takiego uj\u0119cia, kt\u00f3rego wydaje si\u0119 broni\u0107 zapis biblijny, bardzo \u0142atwo jest wyprowadzi\u0107 Boga w przestrze\u0144 bli\u017cej nieokre\u015blonej transcendencji. Na tej podstawie mo\u017cemy sobie przypisa\u0107 wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119 oraz wynikaj\u0105ce z niej prawo do decydowania o otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci i w\u0142adzy nadawania jej nowego porz\u0105dku. W ko\u0144cu to B\u00f3g nakaza\u0142 cz\u0142owiekowi da\u0107 nazwy nowym stworzeniom. W sensie biblijnym oznacza\u0142o to okre\u015blenie ich znaczenia i sensu. \u0141atwo mo\u017cna tutaj zapomnie\u0107, \u017ce pro\u015bba Boga by\u0142a wypowiedziana do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie utraci\u0142 swojej \u0142\u0105czno\u015bci z Nim, a dzi\u0119ki temu potrafi\u0142 zrozumie\u0107 i w pe\u0142ni realizowa\u0107 Bo\u017cy zamys\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Zatem zburzenie teorii geocentrycznej, kt\u00f3ra stawia\u0142a ziemi\u0119 w centrum wszech\u015bwiata, staraj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b podkre\u015bli\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 cz\u0142owieka i jego miejsce w rzeczywisto\u015bci stworzenia, spowodowa\u0142o zawalenie si\u0119 fundament\u00f3w tej uproszczonej, a przez to nieprawdziwej antropologii, a tak\u017ce teologii. Wydaje si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym mo\u017cemy widzie\u0107 jeden z powod\u00f3w tak wielkiego oporu, jaki wywo\u0142a\u0142 \u201enowy porz\u0105dek\u201d og\u0142oszony przez Kopernika. Dla wielu os\u00f3b dotychczasowy \u0142ad astronomiczny, kt\u00f3ry uzupe\u0142nia\u0142 \u00f3wczesn\u0105 wiedz\u0119 powszechn\u0105, wpisywa\u0142 si\u0119 w wizje \u015bwiata, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 samorealizacj\u0119 na miar\u0119, jak\u0105 odnajdywano w ustalonym przez siebie samych \u0142adzie. Dlatego nie\u0142atwo by\u0142o porzuci\u0107 stary spos\u00f3b my\u015blenia, bo wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z g\u0142\u0119bok\u0105 zmian\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 i mentalno\u015bciow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Lata mija\u0142y. Przesta\u0142y nas dziwi\u0107 coraz to nowe osi\u0105gni\u0119cia w r\u00f3\u017cnych dziedzinach naukowych. Uk\u0142ad heliocentryczny zago\u015bci\u0142 na sta\u0142e w naszej \u015bwiadomo\u015bci, stanowi\u0105c jedn\u0105 z najbardziej znanych nam podstawowych prawd astronomicznych, o kt\u00f3rych dzieci ucz\u0105 si\u0119 w przedszkolu. A mimo to wydaje si\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas w swoim sposobie patrzenia na \u015bwiat i samych siebie, przypomina oponent\u00f3w Kopernika. A nawet wi\u0119cej trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pewien fa\u0142szywy spos\u00f3b my\u015blenia o \u015bwiecie i roli, jak\u0105 B\u00f3g nam przypisa\u0142, jeszcze bardziej si\u0119 utrwali\u0142. Niezwykle wa\u017cnym zatem wydaje si\u0119 obna\u017cenie tego nieprawdziwego spojrzenia na Boga i Jego przejawy dzia\u0142ania, gdy\u017c mo\u017ce ono nas ogranicza\u0107 w \u015bwiadomym udziale w dziele stw\u00f3rczym, do kt\u00f3rego B\u00f3g nas zaprasza. Ka\u017cdy bez wyj\u0105tku, stanowi\u0105c ca\u0142kowicie oryginalny i niepowtarzalny mikrokosmos, jest przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej i poprzez kt\u00f3r\u0105, B\u00f3g pragnie aktualizowa\u0107 swoje dzie\u0142o stw\u00f3rcze. T\u0119 logik\u0119 aktu stworzenia, kt\u00f3ry mamy realizowa\u0107 zgodnie z wol\u0105 Boga, mo\u017cemy odczyta\u0107 w otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. Tutaj bardzo pomocne wydaje si\u0119 by\u0107 nasze wcze\u015bniejsze nawi\u0105zanie do kopernikowskich perypetii, kt\u00f3re obna\u017caj\u0105 nasz cz\u0119sto niew\u0142a\u015bciwy pogl\u0105d na obecno\u015b\u0107 Boga i Jego dzia\u0142anie. W\u0142a\u015bciwe zrozumienie tych kwestii, mo\u017ce pom\u00f3c nam pe\u0142niej zobaczy\u0107 spos\u00f3b, w jaki B\u00f3g pr\u00f3buje przemawia\u0107 w wydarzeniach naszego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Jak ju\u017c zauwa\u017cyli\u015bmy, logika Boga jest inna ni\u017c ludzka. Po pierwsze swoje \u017ar\u00f3d\u0142o zawsze ma w mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej towarzyszy wszechmoc i wszechwiedza. B\u00f3g urzeczywistnia swoje zamys\u0142y w spos\u00f3b racjonalny i nieograniczony, dlatego \u017cadna rzeczywisto\u015b\u0107 nie mo\u017ce oprze\u0107 si\u0119 Jego woli. Co prawda, cz\u0142owiek posiadaj\u0105c \u015bwiat\u0142o rozumu, mo\u017ce odczyta\u0107 w stworzeniu \u015blady dotyku Boga, jednak nigdy nie b\u0119d\u0105 one do ko\u0144ca w pe\u0142ni jasne. Jak ju\u017c powiedzieli\u015bmy, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 otaczaj\u0105cemu nas porz\u0105dkowi, mo\u017cemy wyprowadza\u0107 z niego pewne podstawowe zasady jakimi zdaje si\u0119 kierowa\u0107 B\u00f3g w akcie swojego dzia\u0142ania. Jaki zatem obraz Stworzyciela ods\u0142ania nam uj\u0119ta powy\u017cej teza, dotycz\u0105ca aktu stworzenia wszech\u015bwiata i roli, jak\u0105 otrzymuje w nim cz\u0142owiek osadzony na zielonej planecie? Pokazuje Boga, kt\u00f3ry jest niezwykle precyzyjny w realizacji swoich plan\u00f3w. Tworzy \u015bwiat niczym mechanizm zegarka. W \u015bwiecie ka\u017cda z cz\u0119\u015bci jest ze sob\u0105 powi\u0105zana i ma do spe\u0142nienia okre\u015blon\u0105 rol\u0119, kt\u00f3r\u0105 przypisa\u0142 jej Tw\u00f3rca mechanizmu. Wydaje si\u0119, \u017ce zrozumienie w pe\u0142ni z\u0142o\u017cono\u015bci tego dzie\u0142a nie jest mo\u017cliwe, bo zawiera ono geniusz Boga, kt\u00f3ry dla cz\u0142owieka jest zakryty. Jeste\u015bmy w stanie jedynie zaobserwowa\u0107 i opisa\u0107 pewn\u0105 logik\u0119, jak\u0105 odnajdujemy w stworzeniu, dotykaj\u0105c w nim Tajemnicy. To prawda, z kt\u00f3r\u0105 trudno pogodzi\u0107 si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnemu cz\u0142owiekowi, przenikni\u0119temu postpozytywistycznym sposobem my\u015blenia. Sytuacja komplikuje si\u0119 jeszcze bardziej, kiedy t\u0119 logik\u0119 sposobu dzia\u0142ania Boga spr\u00f3bujemy przenie\u015b\u0107 na \u015bwiat, kt\u00f3ry odnajdujemy w nas samych i odnie\u015b\u0107 go do praw nim rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Bo\u017cy mechanizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uczy\u0144my zatem Ziemi\u0119 symbolem ka\u017cdego z nas. Z takiego za\u0142o\u017cenia wyprowad\u017amy wniosek, \u017ce wszystko wok\u00f3\u0142 nas s\u0142u\u017cy temu, aby\u015bmy si\u0119 rozwijali i kszta\u0142towali. Jednocze\u015bnie przyjmuj\u0105c t\u0119 przes\u0142ank\u0119 widzimy, \u017ce \u015bwiat wok\u00f3\u0142 jest tak skonstruowany, \u017ce wcale nie znajdujemy si\u0119 w jego centrum. A wr\u0119cz mo\u017ce si\u0119 nam wydawa\u0107, \u017ce jeste\u015bmy zupe\u0142nie niewa\u017cni i niekonieczni w ca\u0142ej z\u0142o\u017cono\u015bci \u015bwiata, kt\u00f3ry nas otacza, z ca\u0142ym jego kolorytem r\u00f3\u017cnych relacji i wzajemnych zale\u017cno\u015bci. Tak samo mo\u017cemy widzie\u0107 miejsce naszej Ziemi w uk\u0142adzie gwiezdnym, je\u015bli zabraknie tego spojrzenia pog\u0142\u0119bionego refleksj\u0105 nad sposobem, w jaki zdaje si\u0119 dzia\u0142a\u0107 B\u00f3g. W Bo\u017cej logice wszystko co mnie otacza, ca\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107, jest stworzona specjalnie dla mnie. Zosta\u0142a ukszta\u0142towana tak, aby tworzy\u0107 mechanizm r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w. Tych, kt\u00f3re s\u0105 w nas i poza nami, aby\u015bmy mogli si\u0119 rozwija\u0107 i wzrasta\u0107, aktualizuj\u0105c w sobie pe\u0142ni\u0119 \u017cycia, stawali si\u0119 na obraz i podobie\u0144stwo samego Boga. Tutaj mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 pewna w\u0105tpliwo\u015b\u0107: czy drugi cz\u0142owiek, stanowi\u0105cy odr\u0119bny mikrokosmos, kt\u00f3ry staje na drodze naszego \u017cycia, nie sprawia, \u017ce jeste\u015bmy zredukowani do pewnego elementu z\u0142o\u017conej uk\u0142adanki? W \u017cadnym wypadku. Nie wolno nam tak my\u015ble\u0107! Tylko wtedy mo\u017ce stanowi\u0107 to problem, je\u015bli b\u0119dziemy chcieli budowa\u0107 sw\u00f3j \u015bwiat w \u201euk\u0142adzie geocentrycznym\u201d, w kt\u00f3rym wszystko ma si\u0119 dos\u0142ownie kr\u0119ci\u0107 wok\u00f3\u0142 nas. Wtedy drugi cz\u0142owiek zawsze b\u0119dzie konkurentem, nawet i przed Bogiem, kt\u00f3rego s\u0142o\u0144ce powinno przecie\u017c ja\u015bniej \u015bwieci\u0107 na \u201emoj\u0105 ziemi\u0119\u201d. Je\u015bli zgodzimy si\u0119 widzie\u0107 siebie w \u201euk\u0142adzie heliocentrycznym\u201d problem wielo\u015bci otaczaj\u0105cych osobliwo\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 stanowi\u0107 inni ludzie czy wydarzenia, wszystko co nas spotyka, przestaje by\u0107 przeszkod\u0105, a staje si\u0119 darem, kt\u00f3ry wpisuje w moje \u017cycie Bo\u017cy plan. Tutaj dotykamy sposobu dzia\u0142ania Boga, kt\u00f3ry dos\u0142ownie nie mie\u015bci si\u0119 nam w g\u0142owach, kt\u00f3ry wymyka si\u0119 naszej logice ograniczonej przestrzeni\u0105 i czasem, w kt\u00f3rych jeste\u015bmy zamkni\u0119ci. B\u00f3g w swojej wszechmocy \u0142\u0105czy wszystkie elementy stworzenia w jeden mechanizm, w kt\u00f3rym ka\u017cdy z nich istnieje dla drugiego i jest wpisany w jego rozw\u00f3j. Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 tego planu jest nie do poj\u0119cia. Jedno jest pewne, nic co si\u0119 w nim dzieje nie zachodzi przypadkowo, wszystko ma sw\u00f3j cel i sens. W takim spojrzeniu mo\u017cemy lepiej zrozumie\u0107 s\u0142owa \u015bw. Teresy od Dzieci\u0105tka Jezus: \u201eWszystko jest \u0142ask\u0105!\u201d. Czy zatem wszystko jest w naszym \u017cyciu zaplanowane? Z naszej perspektywy oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Nie podlegamy predestynacji. B\u00f3g po to da\u0142 nam woln\u0105 wol\u0119, aby zaprosi\u0107 nas do kszta\u0142towania tego wielkiego mechanizmu jakim jest stworzenie i dokonuj\u0105cego si\u0119 w nim dzie\u0142a Zbawienia. Jest to wyraz Jego wielkiej mi\u0142o\u015bci, widz\u0105cej w ka\u017cdym z nas swoje dziecko, czyli dziedzica tego, co nale\u017cy do Ojca. Od ka\u017cdego z nas zale\u017cy na ile \u015bwiadomie we\u017amiemy udzia\u0142 w tym planie, realizuj\u0105c go wsp\u00f3lnie z Bogiem w spos\u00f3b, w jaki On nas do tego uzdalnia.<\/p>\n\n\n\n

Paradoks wolno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak zatem pogodzi\u0107 nasz\u0105 woln\u0105 wol\u0119 z planem Boga, kt\u00f3remu teoretycznie mog\u0119 si\u0119 sprzeciwi\u0107 i go odrzuci\u0107. Dotykamy tutaj tajemnicy, jaka zachodzi w relacji mi\u0119dzy Opatrzno\u015bci\u0105 a wolno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Tajemnica ta wymaga spojrzenia, o kt\u00f3rym ju\u017c wcze\u015bniej wspominali\u015bmy, pe\u0142nego pokory i zgody na to, \u017ce pewnych prawd zwi\u0105zanych ze sposobem dzia\u0142ania Boga nie jestem w stanie poj\u0105\u0107, bo s\u0105 one po prostu Bo\u017ce. Mo\u017cemy jednak dostrzec w \u015bwietle wiary pewne przejawy Bo\u017cej logiki, ukazuj\u0105ce si\u0119 w historii naszego \u017cycia, w kt\u00f3rej do\u015bwiadczamy skutk\u00f3w Bo\u017cej Opatrzno\u015bci. Od nas zale\u017cy w jaki spos\u00f3b je przyjmiemy, staj\u0105c si\u0119 uczestnikami Bo\u017cego planu, czasem zupe\u0142nie nie\u015bwiadomie. Niezale\u017cnie od naszej postawy B\u00f3g, b\u0119d\u0105c doskona\u0142ym, nigdy si\u0119 nie myli, a dzi\u0119ki swojej wszechmocy i wszechwiedzy realizuje zawsze swoje zamiary, tak jak chce i nic, \u017caden inny byt nie jest w stanie pokrzy\u017cowa\u0107 Jego plan\u00f3w. Taki po prostu jest B\u00f3g i nic na to nie poradzimy. Na szcz\u0119\u015bcie! Wskutek tego wszystko w naszym \u017cyciu jest drog\u0105, na kt\u00f3rej B\u00f3g czeka na nas, aby\u015bmy razem odkrywali \u015bcie\u017cki nowego \u017cycia. Ma On moc na krzywych liniach ludzkiego \u017cycia pisa\u0107 wprawn\u0105 i pewn\u0105 r\u0119k\u0105 Ewangeli\u0119 \u2212 Dobr\u0105 Nowin\u0119 o Zbawieniu. Jednak w swojej mi\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie On nas \u0142ama\u0142 i zmusza\u0142, aby\u015bmy za Nim poszli. Pragnie raczej tego, aby\u015bmy odkryli w Jego planie tak naprawd\u0119 nasz w\u0142asny. Dlatego ofiarowa\u0142 nam woln\u0105 wol\u0119, kt\u00f3ra jest odblaskiem tego Bo\u017cego podobie\u0144stwa, jakie odcisn\u0105\u0142 na nas w akcie stw\u00f3rczym. Cz\u0142owiek ma moc odrzuci\u0107 Boga i Jego propozycje rozwoju. Tutaj wa\u017cne jest jednak zrozumienie, \u017ce akt cz\u0142owieka nie jest r\u00f3wny aktowi Boga, co do skutk\u00f3w w czasie i przestrzeni. Dlatego wydaje si\u0119, \u017ce cz\u0142owiek ostatecznie nie jest w stanie sprzeciwi\u0107 si\u0119 woli Boga. \u201eBo nie zale\u017cy to od cz\u0142owieka, kt\u00f3ry czego\u015b pragnie, albo o co\u015b si\u0119 ubiega, ale od Boga, kt\u00f3ry okazuje zmi\u0142owanie\u201d (Rz 9, 16). Chocia\u017c tutaj i teraz wybieramy w\u0142asn\u0105 drog\u0119, mo\u017cemy i powinni\u015bmy nosi\u0107 g\u0142\u0119bok\u0105 nadziej\u0119, \u017ce zostaje ona tak naprawd\u0119 wpisana w Bo\u017cy plan. B\u00f3g, daj\u0105c nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru, niczym Dobry Ojciec czuwa nad nami, aby\u015bmy nie oddalili si\u0119 zbyt daleko, ani nie poranili tak, aby nie mo\u017cna by\u0142o tych ran zaleczy\u0107. Pi\u0119knie t\u0119 prawd\u0119 wyra\u017ca psalm 139: \u201ePrzenikasz i znasz mnie Panie. Wiesz, kiedy k\u0142ad\u0119 si\u0119 i wstaj\u0119 i czytasz z daleka w moich my\u015blach. (\u2026) Zanim zjawi si\u0119 s\u0142owo na moim j\u0119zyku, Ty, Panie, znasz je w ca\u0142o\u015bci. Ze wszystkich stron mnie ogarniasz i k\u0142adziesz na mnie sw\u0105 r\u0119k\u0119. Przedziwna jest Twoja wiedza o mnie; przerasta mnie, nie mog\u0119 jej poj\u0105\u0107. Cho\u0107bym wzi\u0105\u0142 skrzyd\u0142a jutrzenki i zamieszka\u0142 za najdalszym morzem, nawet tam prowadzi mnie Twoja r\u0119ka i Twoja prawa r\u0119ka mnie podtrzymuje (\u2026)\u201d. Te s\u0142owa tchn\u0105  nadziej\u0105, \u017ce r\u00f3wnie\u017c skutki naszego sprzeciwu, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 w nas blizny, w\u0142\u0105cza On w ten niezwyk\u0142y \u201emechanizm\u201d Zbawienia.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f3g zatroskany o ka\u017cdego z nas, \u0142\u0105czy nasze drogi w swojej Opatrzno\u015bci, realizuj\u0105c dzie\u0142o Mi\u0142o\u015bci. Nie zawsze jest to zgodne z t\u0105 logik\u0105 jak\u0105 by\u015bmy chcieli Bogu przypisa\u0107, kt\u00f3ra cz\u0119stokro\u0107 wymyka si\u0119 naszemu zrozumieniu. Dlatego wymaga spojrzenia w perspektywie nadziei o\u015bwieconej wiar\u0105 i umocnionej mi\u0142o\u015bci\u0105, pozwalaj\u0105cej dostrzec, w tym, co nas spotyka samego Boga, kt\u00f3ry pragnie dla nas tego, co najlepsze. Do\u015bwiadczenie takiej mi\u0142o\u015bci, sprawia, \u017ce chocia\u017c w danym momencie nie jeste\u015bmy w stanie zobaczy\u0107 dok\u0105d prowadzi nas to, co prze\u017cywamy, otwiera to nas jednak na Bo\u017c\u0105 obecno\u015b\u0107, pozwalaj\u0105c przyj\u0105\u0107 z nadziej\u0105 i zaufaniem napotkan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I tak \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 nasze drogi, na kt\u00f3rych wzajemnie mo\u017cemy si\u0119 obdarowywa\u0107 mi\u0142o\u015bci\u0105 i dobrem, ale te\u017c i rani\u0107, we wszystkim tym, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie pod czujn\u0105 i pe\u0142n\u0105 troski r\u0119k\u0105 Boga, kt\u00f3ry ma moc wyprowadzi\u0107 z ka\u017cdej sytuacji dobro, jakiego chcia\u0142 i kt\u00f3re zamierzy\u0142. Dokonuje si\u0119 ono jednak w wymiarze, kt\u00f3rego w pe\u0142ni nie jeste\u015bmy w stanie zrozumie\u0107 i poj\u0105\u0107, bo si\u0119gaj\u0105cego poza granice doczesno\u015bci. B\u00f3g, splataj\u0105c nasze drogi w niesko\u0144czonej ilo\u015bci kombinacji, mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce nasze cierpienie i niesprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rych do\u015bwiadczamy, b\u0119d\u0105 mia\u0142y warto\u015b\u0107 oczyszczaj\u0105c\u0105 nas z kary wiecznej, je\u015bli \u015bwiadomie podejmiemy je jako krzy\u017c. Dlatego to, co nas spotyka i pozostaje w nas odci\u015bni\u0119te, z ca\u0142ym pozytywnym i negatywnym wymiarem skutk\u00f3w tych do\u015bwiadcze\u0144, cz\u0119sto stanowi\u0105cych pi\u0119tno naszego \u017cycia, w r\u0119kach Boga mo\u017ce by\u0107 u\u017cyte jako w\u0142a\u015bciwy ton w melodii, jak\u0105 wygrywa na strunach naszego \u017cycia, kszta\u0142tuj\u0105c w nas symfoni\u0119 \u201eNowego Cz\u0142owieka\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w 1543 roku ukaza\u0142o si\u0119 dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, dobrze znany \u015bwiat warto\u015bci budowanych<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":233,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felieton"],"yoast_head":"\nO obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kiedy w 1543 roku ukaza\u0142o si\u0119 dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, dobrze znany \u015bwiat warto\u015bci budowanych\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063526942329\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-25T20:17:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-03-26T15:43:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2281\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1339\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Maciej Czapli\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Maciej Czapli\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163\"},\"author\":{\"name\":\"Maciej Czapli\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d251747322296eabfaefdb981bf13cbd\"},\"headline\":\"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d\",\"datePublished\":\"2022-03-25T20:17:05+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-26T15:43:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163\"},\"wordCount\":4117,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg\",\"articleSection\":[\"Felieton\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163\",\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163\",\"name\":\"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg\",\"datePublished\":\"2022-03-25T20:17:05+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-26T15:43:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg\",\"width\":2281,\"height\":1339},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?p=163#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Pa\u0144ska Siejba\",\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/cropped-nowe-logo-pelne-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/cropped-nowe-logo-pelne-2.png\",\"width\":2023,\"height\":945,\"caption\":\"Pa\u0144ska Siejba\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/profile.php?id=100063526942329\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d251747322296eabfaefdb981bf13cbd\",\"name\":\"Maciej Czapli\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Maciej Czapli\u0144ski\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/serwer2170834.home.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/panskasiejba.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -","og_description":"Kiedy w 1543 roku ukaza\u0142o si\u0119 dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, dobrze znany \u015bwiat warto\u015bci budowanych","og_url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063526942329","article_published_time":"2022-03-25T20:17:05+00:00","article_modified_time":"2022-03-26T15:43:53+00:00","og_image":[{"width":2281,"height":1339,"url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Maciej Czapli\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Maciej Czapli\u0144ski","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163"},"author":{"name":"Maciej Czapli\u0144ski","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#\/schema\/person\/d251747322296eabfaefdb981bf13cbd"},"headline":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d","datePublished":"2022-03-25T20:17:05+00:00","dateModified":"2022-03-26T15:43:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163"},"wordCount":4117,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg","articleSection":["Felieton"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163","url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163","name":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg","datePublished":"2022-03-25T20:17:05+00:00","dateModified":"2022-03-26T15:43:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#primaryimage","url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg","contentUrl":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/250779_gory-gwiazdy-kosmos-niebo-e1648309523606.jpg","width":2281,"height":1339},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?p=163#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/panskasiejba.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"O obrotach \u201ecia\u0142 niebieskich\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#website","url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/","name":"","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#organization","name":"Pa\u0144ska Siejba","url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/cropped-nowe-logo-pelne-2.png","contentUrl":"https:\/\/panskasiejba.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/cropped-nowe-logo-pelne-2.png","width":2023,"height":945,"caption":"Pa\u0144ska Siejba"},"image":{"@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063526942329"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/panskasiejba.pl\/#\/schema\/person\/d251747322296eabfaefdb981bf13cbd","name":"Maciej Czapli\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/06e73d054e765aafc9309a2363f3c30590d0a7ab2881b0d692041602ab2c5c54?s=96&d=mm&r=g","caption":"Maciej Czapli\u0144ski"},"sameAs":["http:\/\/serwer2170834.home.pl"],"url":"https:\/\/panskasiejba.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=163"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":164,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions\/164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panskasiejba.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}